Aşılı
Top Akasya Çeşitleri Nelerdir?
Acacia Cinsinin Bazı Türleri,
Acacia abeileyana F. Muell. :
Yurdunda 3 metre kadar boylanabilen, kış ve yaz yeşil ağaççık ya da
çalı durumunda bulunur. Dallar mavimsi boz renkte ve tüysüz olup çoğunlukla
sarkık durumdadır. Yapraklar 4-5 cm. uzunlukta, katlı tüysü yaprak
durumundadır. Yaprakçıklar 4-8 mm. Uzunlukta, açık mavimsi renkte,
çiçekler yuvarlakça başçık görünüşünde olan 20-30 çiçekten oluşmuş
5-10 cm. boyda salkım kuruluşunda toplanmış olup altın sarısı rengindedir.
Kireci sevmez. Avustralya’da yerli olarak bulunur.
Acacia dealtbata:
Yurdunda 30 metre kadar boylanabilen, kış ve yaz yeşil ağaç ve ağaççık
durumunda bulunur. Gövde ve
ana dallarda kabuk düzgün ve açık boz rengindedir. Sürgünler ince,
sık ve gümüş renginde, tüylü olup köşelidir. Filokladiler bulunmaz,
yapraklar 7-12 cm. uzunlukta, katı tüysü yaprak durumunda, yaprakçıklar
4-8 mm. Uzunlukta, taze iken yumuşak, gümüş renginde tüylü ve mavimsi
yeşil renktedir. Çiçekler yuvarlakça başçık görünüşünde, güzel kokulu,
sarı renkte ve çok çiçekli bileşik salkım kuruluşunda toplanmıştır.
Kıştan bahar aylarına kadar çiçekli olarak görülür. Ilıman bölgelerde
yetiştirilebilir. Buralarda 20 metre kadar boylanabilir. En çok tanınan
ve yetiştirilen bir akasya türüdür.
Çok erken, Ocak-Mart da çiçek açar. Soluk sarı renkli küre biçimindeki
çiçeklerden birçoğu bir araya gelerek bol çiçekli kurulları oluştururlar.
Bu akasyanın bir alt türü olduğu sanılmaktadır.
Vatanı Avustralya, Tasmanya’dır. Fakat uzun zamandan beri Güney Avrupa’nın
park ve bahçeleri ile Orta Avrupa’da süs bitkisi olarak kültüre alınmış,
hatta Güney Avrupa’da yer yer yabanlaşmış, naturalize olmuştur. Türkiye’nin
sahil şehirlerinde, özellikle İstanbul’da adalardaki bahçelerde çok
görülür. Kış sonları, bahar başında çiçekleri İstanbul’daki çiçek
pazarında yanlış olarak ‘mimoza’ diye satılır. Dekoratif bir park
bitkisi olan bu akasya türü Türkiye’nin hemen bütün kıyı şehirlerinde
yetişebilir.
Acacia fornesiana(L.) Willd. :
Vatanı Dominik Cumhuriyeti olan bu tür ufak bir ağaç veya 3-4 m. Boyunda
bir çalı halindedir. Yapraklar
iki katlı tüysüdür. Kulakçıkları dikene değişmiştir.
Vatanı dışında ılıman iklime sahip olan yerlerde süs bitkisi olarak
Kuzey Afrika’da, Güneybatı Avrupa’da, özellikle Cezayir’de büyük ölçüde
yetiştirilmekte, açık sarı renkli kokulu çiçekleri destile edilerek
farmaside kullanılmaktadır. İstanbul adalarında bu türe, az sayıda
da olsa rastlanır. Mahalli halk ‘Amber’ adını vermektedir
Aynı gruptan yani kulakçıkları dikene dönüşmüş durumda olan akasyalardan
A. Catechu Willd. Türünün çiçekleri salkım kuruluşunda toplanmış olup
yuvarlak başçık görünüşündedir ve sarı renktedir.
Acacia senegal Willd. Türünde ise gene salkım kuruluşunda toplanmış
bulunan başçık görünüşündeki çiçekler beyaz renktedir.
Acacia cyanophylla Lindl. :
Kalın dallı, yuvarlak tepeli bir ağaçtır. Gövde ve kalın dalların
tanence çok zengin, koyu renkli düzgün bir kabuğu vardır. Tüysü yapraklar
körelmiştir. Yaprak sapları 20-30 cm. ye ulaşabilen mavi-yeşil dar
şerit halini almıştır. Çiçekler küçük, başçıklar oluşturacak şekilde
bir araya toplanmıştır. Toprak ve nem isteği fazla olmadığı halde
hızlı bir büyüme yaptığından vatanı dışında ağaçlandırılmalarda, özellikle
sahil kumullarının durdurulmasında büyük ölçüde kullanılmaktadır.
Olağanüstü kuvvetli kök ve kütük sürgünü yapma özelliğine sahiptir.
Vatanı Batı Avustralya’dır. Güney Avrupa’da naturalize olmuştur.
Akdeniz çevresinde çok yetiştirilmekte, Kıbrıs adasında kumulların
durdurulmasında faydalı noktadır. Bugün Güney Anadolu’da , Antalya,
Manavgat dolaylarında da aynı şekilde kullanılmaktadır. Tohumları
Ada’ dan getirildiği için, Antalya’da mahalli olarak “Kıbrıs Akasyası”
adı verilmektedir.
Acacia longifolia Willd. :
9 metre kadar boylanabilen ağaç, ağaççık ya da çalı durumunda bulunur.
Sürgünleri tüysüz olup köşelidir. Yaprakları 15 cm. kadar uzunlukta,
dar mızrak biçiminde, yassıca yaprak sapı görünüşünde, sert, derimsi
olup sarımtırak yeşil renktedir. Yaprak boyunca uzanan 3 ya da 4
damar bulunur. Çiçekler açık sarı renkte ve yaprakların koltuğunda,
silindir görünüşünde olan başak kuruluşunda, bakla durumunda olan
meyve 10 cm. kadar uzunluktadır. Avustralya’da , Tasmanya’da yerli
olarak bulunur.
Acacia melanoxylon R. Br. :
Yurdunda 25 bazen de 30 metreden çok boylanan geniş ve yuvarlak
tepeli ağaç durumunda bulunur. Sürgünler tüylü olup köşelidir. Yapraklar
13 cm. ye kadar uzunlukta, nispeten etlice, eğri kılıç görünüşünde,
yaprağın ucu ve tabanı dardır. Uzunlamasına 3-5 belirgin damar bulunur.
Genç bitkiler de katlı tüysü yapraklar görülür. Çiçekler güzel kokulu
ve yuvarlakça başçık durumunda olup sarı renktedir. Yaprakların
koltuğunda salkım kuruluşunda bulunur, kuruluşta az çiçek vardır.
Bakla meyve 5-10 cm. uzunlukta, yassı ve eğricedir. Avustralya’nın
güney doğu bölgelerinde yerli olarak bulunur. Yurdu dışında da yetiştirilir.
Mobilyacılıkta faydalanılır. Bazı yol ağaçlamalarında da kullanılır.
Acacia verticillata Willd. :
Yurdunda 9 metre kadar boylanan ağaç, ağaççık ya da sık görünüşlü
çalı durumunda bulunur. Yeni sürgünler tüylü olup köşelidir. Yapraklar
altışar yapraklı çevrel durumda olup sivri uçlu, düz, dar yaprak
sapı görünüşünde, yumuşak oldukları için batıcı değildirler. Çiçekler
sarı renkte, yaprakların koltuğunda, salkım kuruluşunda bulunurlar.
Çiçekli zamanı Nisan-Mayıs aylarıdır. Bu türde çiçekler yuvarlak
olmayıp silindir görünüşündedir. Avustralya’da , Tasmanya’da yerli
olarak bulunmaktadır. Güzel görünüşü bakımından süs bitkisi olarak
değerlidir. Akdeniz ülkelerinde ve bu arada yurdumuzda ılıman bölgelerde
açıkta yetiştirilmektedir.
|