Yalancı Akasya’nın Genel Özellikleri
(Robinia pseudoacacia L.)
Yaklaşık 20 civarında tür ile temsil edilen Robinia cinsi Kuzey
Amerika ve Meksikada 35-43 derece enlemleri arasında doğal yayılış
yapar. Dikey yayılışı 1100 m. ye kadar çıkar. Doğal yayılışında
tek tek veya gruplar halinde bulunur. 25 m. kadar boylanabilen bu
tür ortalama 100 yıl yaşayabilmektedir.
Dallarının dikenli,beyaz renkteki kokulu çiçeklerinin salkım halinde
bulunması, yapraklarının pennat ve çok yapraklı olmasıyla (5-12
yaprakçık) tanınır. Robinia cinsinin ağaç formunda bulunan sadece
4 türünün (Yalancı Akasya (Robinia pseudoacacia L), Robinia lıucurians
Schneid., Robinia viscosa Vent. (kısa salkımk fazla boylanmaz) ve
Robinia ambigua Poir.) ormancılık açısından önemi vardır. Türkiyede
R..pseudoacacia, R..viscosa (çalı formunda) ve R.hispidamn (dalları
tüylü salkımları canlı pembe ve 1-3 m. boyunda ağaççık) yayılışı
vardır. Robinia pseudoacacia Avrupaya XVII: yüz yılda, Türkiyeye
Cumhuriyet ile birlikte girmiş ve yol kenarlarına, okul bahçelerine,
kışlalara ve tren yolu kenarlarına dikimleri yapılmıştır. Bu nedenle
bu türe ülkemizde Cumhuriyet ağacı da denilmektedir (Kayacık 1966).
Ülkemizde Yalancı Akasyanın eskiden beri çok sevilen bir ağaç türü
olduğu, bu ağacın Kavak ve Söğüt gibi Anadolu halkıyla bütünleştiğini
de söyleyebiliriz. Bu konuda çok eski belgelere rastlanmamakla birlikte
Yalancı Akasyanın 18. yüzyıl sonlarına doğru Türklerin aracılığıyla
İstanbul üzerinden Balkanlara yani Bulgaristan, Romanya, Besarabya
ve Makedonyaya geçtiği iddia edilmektedir. Akasyaya Anadoluda Salkım
Balkanlarda ise Saikam denilmektedir. Akasyanın bazı yöreler için
diğer ismi de Kral Ağacı dır. 1916 Yılında Belgrat Ormanında kurulan
ilk Orman Fidanlığımızdan Ankaraya ulu önderimiz Atatürkün buyrukları
ile kurulan Gazi Orman Çiftliği ne dikilmek üzere binlerce Akasya
fidanının gönderildiği bilinmektedir (Yaltırık 1991 ). Bu tür ile
1940lı yıllarda köy baltalıkları oluşturulmaya çalışılmışsa da önemli
sonuçlar alınamamıştır (Kayacık 1975). îkinci Dünya Savaşı yıllarında
maden direği amaçlı Akasya meşcereleri tesisi için çalışmalar yapılmışsa
da yine günümüze gerekli bilgiler ulaşamamıştır (Turan 1982). Ülkemizde
özellikle Orman Bakanlığı ve Ağaçlandırma ve Erozyonu Kontrol Genel
Müdürlüğünün kurulmasıyla ivme kazanan ağaçlandırma çalışmalarında
en fazla kullanılan yapraklı ağaç türünün Yalancı Akasya olduğunu
rahatlıkla söyleyebiliriz.
Ülkemizde Orman Fidanlıklarımızda 1989 yılında
34.711.000, 1990 da 35.347.000, 1991 de 25.543.000, 1992 de 14.231.000,
1993 de 6.161.000 ve 1994 de de 7.546.00 adet Akasya fidanı üretilmiştir
(AGM 1995).
Bu tür çeşitli ağaç ve büyüme formlarına sahiptir. Serbest büyüyen
tek ağaç kısa bir gövdeye ve bu gövdenin
alt yüksekliklerinden başlayan dallanmaya sahiptir. Ağaç tacı ise
geniş,yumurta şeklinde ve asimetriktir. Kapalı meşcerelerde ise
gövde uzun ve silindirik olup yan dallar sadece ağaç tacının üst
kısımlarında bulunur. Doğal budanma kabiliyeti oldukça yüksektir.
Yalancı Akasyanın kabuğu genç yaşlarda düz olup lentisellerle kaplı
görünümü vardır. Yaşlı ağaçlarda ise kabuk gri - kahverengi renkte
olup oldukça kahrıdır. Yalancı Akasya, yoğun bir şekilde dallanmış
ve lateral köklere sahip bir kök sistemine sahiptir. Toprakta kök
gelişmesi genelde horizontal olup, vertikal olarak gelişen bazı
kökler de görülebilir.
Yetişme çevresi toleransı geniştir. Yalancı Akasyanın hızlı büyümesi
ve yüksek ürün vermesi isteniyorsa yeterli besleyici madde ve suya
sahip, havalanması iyi topraklara gereksinmesi vardır. Bu tür kuraklığa
ve marjinal toprak koşullarına tahammül gösterebilir. Fakat bu koşullarda
sadece toprak korunması ve yeşil örtü amaçlı kullanılabilir. Doğal
yayılışında yıllık ortalama yağış 1000-1500 mm. olup bu miktarın
500-750 mm.si büyüme mevsimine aittir. Sıcaklıklara ilişkin olarak,
Temmuz ayı ortalaması 20-27 , maksimumu 30-38 santigrat derecedir.
Ocak ayı ortalaması 2-8, minimumu ise
-10 - -25 santigrattır.
|